Ervaring verwerken

Dagelijks maken we vele momenten mee die ons leven vorm en betekenis geven. Veel van die momenten zijn terugkerende gebeurtenissen en hebben een heel subtiele reactie op ons gevoelsleven. Het zijn de onverwachte gebeurtenissen die een reactie van je vragen en daarmee gevoelens oproepen.

Nieuwe ervaringen kunnen heftige gevoelens oproepen, wanneer de gevoelens erg heftig zijn kan er dissociatie van het gevoel en daarmee de ervaring volgen. Op die manier wordt de illusie geschapen dat de ervaring en daarmee de emotionele gevoelens niet worden meegemaakt. Het is een illusie want de gebeurtenis wordt natuurlijk meegemaakt en de emoties en gevoelens worden ondanks de dissociatie ervaren. Het is een veiligheidsmechanisme waardoor er een soort afstand lijkt te ontstaan tussen de heftige emotionele gevoelens en het bewustzijn. De heftige gevoelens verdwijnen in het onbewuste.

In de jeugd en met name in de vroege jeugd worden veel nieuwe ervaringen opgedaan. Het is in deze tijd dat er regelmatig dissociatie volgt op te heftige gevoelens. Dit is de reden dat therapie vaak over de kindertijd gaat, om zo vroeg ontstane dissociatie op te lossen en te verwerken.

De onverwerkte ervaring wordt veroorzaakt door de dissociatie van de emotionele gevoelens en het bewustzijn. Het lijkt of de gebeurtenis geen emotie met zich mee brengt en daardoor kan het bewustzijn gemakkelijker omgaan met de ervaring. Om zich los te maken van de emotie vindt er een loskoppeling van het lichaam plaats. De gevoelens worden vast gezet in het lichaam en dit is merkbaar als lichamelijke spanning. Het weefsel wat de spanning vast houdt zijn uiteraard de spieren; ook bloedvaten, organen, de huid en zelfs het botweefsel kan spanning vasthouden.

Om het weefsel te ontspannen is het noodzakelijk om de bevroren spanning te ontladen, de zogenaamde catharsis. De bevroren emotionele gevoelens worden opnieuw beleefd, dit keer zonder ze weg te drukken naar het onbewuste. Vaak een heftig proces, omdat lang werd gedacht dat het onmogelijk zou zijn deze gevoelens toe te laten en te overleven.

Door de emoties opnieuw te beleven kunnen ze een plek krijgen als zijnde behorende bij de oude ervaring en de realisatie dat ze niet horen bij de beleving in de huidige werkelijkheid. Het lichaam kan zich diepgaand ontladen, wat gepaard kan gaan met schokken, trillen en spasmen. Des te intenser de lichamelijke ontlading, des te dieper de ontspanning.

Pogingen om de catharsis te ontwijken zullen weinig zinvol zijn, de lichamelijke ontlading blijft dan uit en de lichamelijke spanning blijft bestaan.

Het menselijk lichaam kan heel goed omgaan met lichamelijke spanning, het kan zich op een natuurlijke manier emotioneel ontladen. Heftige ervaringen gaan gepaard met intense emotionele ontlading, hierdoor hoeft zich geen lichamelijke spanning op te bouwen. Wanneer dit proces door vermijding, verdringing of dissociatie wordt onderbroken, beperkt dat de omgang met emotionele gebeurtenissen.

Het vermijden, verdringen of dissociëren van pijnlijke ervaringen kan op de korte termijn bescherming bieden, op de langere termijn zorgt het ervoor dat je vastloopt in emoties. Op het moment zelf kan het nodig zijn om je los te koppelen van de emotionele gevoelens, toch zul je op een gegeven ogenblik de situatie moeten evolueren voor jezelf en besluiten wat je eigenlijk had willen doen met die emoties. Op die manier besluit je op een rustiger moment wat een betere manier van reageren is voor een volgende keer dat je met dergelijke gevoelens wordt geconfronteerd.